منوی برگه ها
منوی دسته ها

ارسال شده در ۱۲ دی ۱۳۹۱ در تجلی, عرفان, فصل دوم | ۰ دیدگاه

صادر اول، سایه حق است

صادر اول، سایه حق است

در ادامه بحث گذشته که پیرامون مفهوم عرش خداوند و قرار گرفتن آن بر آب بود، در این قسمت کمی دقیق تر به مفهوم عرش پرداخته می شود. کلمه دیگری که در این معنا در قرآن کریم به کار گرفته شده، لفظ «کرسی» است. هر چند که دو واژه عرش و کرسی از لحاظ لغوی بسیار به هم نزدیک اند اما بسته به اینکه در چه نسبتی با خداوند قرار می گیرند، معنای متفاوتی خواهند داشت. آنچه در این قسمت به آن می پردازیم، بیان معنای عرش و کرسی است و اینکه در این آیه چه نسبتی با آب دارند. همچنین نکات حائز اهمیتی نیز در باب اولین مخلوق و صادر اول گفته شده که با موضوع عرش و کرسی، تناسب بسیاری دارد. صاحب بیان السعاده [1] در تفسیر آیه « وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاء »، عرش را عالی ترین مرتبه هستی تفسیر می کند. اما می گوید، عالی ترین مرتبه هستی خودش علی الماء است. ایشان «ماء» را همان ولایت مطلقه کلیه که این هستی را ایجاد کرده،...

ادامه مطلب

ارسال شده در ۱۰ دی ۱۳۹۱ در علم کلام, فصل دوم, فلسفه | ۱۳ دیدگاه

آفرینش عالم در شش روز؛ حدوث و قدم

آفرینش عالم در شش روز؛ حدوث و قدم

آنچه در این قسمت شاهد آن هستیم، بحث و گفتگو پیرامون دو نکته از یک آیه قرآن کریم است. در آیه هفتم سوره هود خداوند می فرماید: « وَهُوَ الَّذِي خَلَق السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاء » . دو نکته مهم و اساسی که از متن این آیه بر می آید یکی خلقت و آفرینش عالم در شش روز است و نکته دیگر، قرار گرفتن عرش الهی بر آب. نکته اول به یکی از مباحث جدی و چالشی میان فلاسفه و متکلمان بر می گردد و آن چیزی جز بحث حدوث و قدم عالم نیست. لازم به گفتن نیست که متکلمان و حکما در این موضوع چه موضعی اتخاذ کرده اند و چگونه با آن روبرو شده اند چرا که شهرت این مسئله بر اکثر افراد روشن است. اما در قسمت دوم از این آیه نیز نکته ای وجود دارد که در ادامه این مبحث به این نکته پرداخته می شود. اینکه آب در این آیه از چه معنایی حکایت می کند و یا اینکه...

ادامه مطلب

ارسال شده در ۱۴ آذر ۱۳۹۱ در انسان شناسی, عرفان, فصل دوم | ۹ دیدگاه

بار امانت الهی بر دوش انسان

بار امانت الهی بر دوش انسان

آسمان بار امانت نتوانست کشید / قرعه کار به نام من دیوانه زدند! بله، مضمون این بیت از حافظ، موضوع بحث این قسمت از برنامه معرفت است. داستان آفرینش با وجود انسان گره خورده و نسبت خلق با رب را تعیین می کند. در آیه هفتاد و دو از سوره احزاب، از زبان خداوند اینگونه بیان می شود که: «ما امانت را بر آسمانها و زمین و کوه‏ ها عرضه کردیم، پس، از برداشتن آن سر باز زدند و از آن هراسناک شدند، و انسان آن را برداشت راستی او ستمگری نادان بود». عظمت و شگفتی این آیه نیازی به توضیح ندارد. همان طور که از ظاهر آیه بر می آید، خداوند پس از آفرینش موجودات تصمیم داشت تا امانت خود را به یکی از آن ها عرضه کند. این امانت به آسمانها و زمین و کوه ها عرضه شد ولی هیچ کدام توانایی حمل و نگهداری آن را نداشتند. در این میان، قرعه کار به نام انسان افتاد. او با شجاعتی تمام وارد میدان شده و پذیرش این...

ادامه مطلب

ارسال شده در ۰۷ آذر ۱۳۹۱ در تجلی, عرفان, فصل دوم | ۳ دیدگاه

فیض اقدس؛ تجلی ذات در صفات

فیض اقدس؛ تجلی ذات در صفات

فیض اقدس و فیض مقدس از جمله اصطلاحات اهل عرفان در بیان حقیقت آفرینش و تجلی حق است. اما در نظر عرفا و اهل سلوک، هدف خداوند از آفرینش موجودات و تجلی در پدیده ها چه بوده است؟ می دانیم که خداوند غنی بالذات و بی نیاز مطلق است اما علت فصل و ظهور و خلق موجودات به دست خداوند چیست؟ این پرسش نیز از جمله پرسش های بنیادی است که همه ما به آن می اندیشیم. ضمن تشکر از حضور حضرتعالی در این برنامه. استاد، همانطوری که استحضار دارید، خداوند متعال بر اساس حدیث قدسی « کنت کنزا مخفیا فاحببت ان اعرف » به اقتضای اسماء و صفات – که همان حقایقی هستند که در حضرت علمی وجود دارند – پاسخ می دهد. از آنجا که اقتضای حال آن ها، فصل و ظهور بوده است، خداوند نیز آن را اجابت نموده است. از شما می خواهم برای تبیین این تجلی اوّلی یا «فیض اقدس» که در عرفان هم به عنوان مبدأ بحث های معرفت شناختی مطرح است، توضیحاتی...

ادامه مطلب